Techniczne

Czym jest resurs UTB?

Każde urządzenie użytkowane przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek dotyczy także różnego typu dźwigów osobowych definiowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od sprawnego działania takiego dźwigu zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może ocalić komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec wymadkowi, dlatego warto dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, ale także w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia robienie okresowych przeglądów regulują przepisy prawa, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii dotyczące warunków technicznych dozoru technicznego. Także Urząd Dozoru Technicznego opracował wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do zlecania regularnych badań technicznych. 

Jak należy odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Ocenia się, że w Polsce zamontowanych jest około 100 tysięcy wind osobowych. Niektóre z nich zostały zamontowane już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z obecnymi przepisami bezpieczeństwa. Jednakże mimo wszystko większość z nich nie spełnia najważniejszych regulacji bezpieczeństwa. Najistotniejszym kłopotem są bloki wzniesione w latach 70, ponieważ ich stan techniczny wymaga dużo remontów, a dźwigi osobowe nie są priorytetem. Właściciele tych bloków nie garną się do wymiany wind, a swoje racje argumentują tym, że przecież funkcjonują one bezawaryjnie od wielu lat. Na pewno nie jest to odpowiedzialne działanie jeśli chodzi o zdrowie i życie mieszkańców. Stając naprzeciw temu problemowi Minister Przedsiębiorczości i Technologii zaktualizował przepisy w kwestii eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Nałożono obowiązek robienia przeglądów technicznych w celu oceny stanu funkcjonowania dźwigu. 

Dlaczego dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą posiadać resurs?

Zgodnie z definicją resurs jest okresem zdolności do użytkowania, czyli inaczej mówiąc jest to obligatoryjny przegląd specjalny dźwigu, który ma określoną ważność. Po przekroczeniu wyznaczonego terminu trzeba kolejny raz zlecić wykonanie oceny stanu technicznego. Jeśli chodzi o dźwigi, to właściwościami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, oraz obciążenie jakim Poddaje się dźwig. Warto pamiętać, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który musi być wykonany przez odpowiedniego specjalistę. Istotną kwestią jest także to, że taki dźwig jeździ się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Z tego powodu osoba, która będzie przeprowadzała resurs UTB musi posiadać stosowne uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być robiony przez przedstawiciela producenta, ale bezwzględnie musi on dysponować określonymi uprawnieniami. 

Jaki jest zakres przeglądu specjalnego UTB?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego opisuje instrukcja dołączona przez producenta. Bywa, że w instrukcji nie ma takich informacji, w takiej sytuacji należy kierować się stosownymi normami, specyfikacjami technicznymi, oraz aktualną wiedzą techniczną. Istotne jest aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem wszystkie elementy, które mają wpływają na bezpieczne korzystanie z windy. O jakie dokładnie podzespoły chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale także prowadnice,
  • mechanizm napędowy na który składają się liny, mocowania lin, oraz wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, oraz agregat hydrauliczny
  • sterujące bezpieczną pracą dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB powinien być zakończony spisaniem właściwego protokołu, w którym opisany jest wynik przeglądu, dane osób wykonujących, termin kolejnego przeglądu, oraz kryteria oceny. 

Najważniejsza jest profilaktyka

Jak w przypadku wielu sprzętów mechanicznych, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB niezbędna jest profilaktyka. Wiele awarii można wcześniej znaleźć i naprawić, co zdecydowanie poprawi bezpieczeństwo takich urządzeń. Niestety, jeśli chodzi o windy z lat 70 problem jest poważniejszy, ponieważ takie mało dokładne przeglądy mogą okazać się niewystarczające i nie znajdą wszystkich awarii. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego kontroluje stan techniczny na bieżąco likwidując pojawiające się usterki i wymieniając uszkodzone elementy. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową problem może okazać się bardziej złożony. Składa się ona z podzespołów, których sprawność działania po 40 latach jest bardzo ograniczona. Jedynym wyjściem często jest wymiana jej, co zapobiegnie niebezpiecznym wypadkom. 

Możliwe zagrożenia starych dźwigów  

Obecnie technika poszła do przodu, także jeśli chodzi o dźwigi osobowe. Stare urządzenia zamontowane w wieżowcach nie posiadają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowocześniejszych modelach. Trzeba pamiętać, że te starsze modele nie posiadają drzwi kabinowych. Co więcej taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed zbyt szybką jazdą w górę, a także właściwych zabezpieczeń przed niechcianymi ruchami kabiny. Co ważne nie ma tu także łączności głosowej z serwisem, a także drzwi przystankowe nie mają kontroli zaryglowania. Są to niedociągnięcia których nie da się wyeliminować.

Jedynym rozwiązaniem jest wymiana całego urządzenia, ale jest to bardzo kosztowna inwestycja. Kolejnym brakiem jest również niewielka dokładność jeśli chodzi o stawanie na przystankach. Często taka kabina nie trafia w poziom piętra i tworzy się stopień, który bywa kłopotliwy do pokonania szczególnie dla ludzi na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 mogą być co jakiś czas reperowane, a wadliwe części wymieniane, ale trzeba pamiętać, że raczej nie będą one funkcjonowały tak jak nowe. Dlatego niezbędne jest regularne robienie przeglądów technicznych a także stały kontakt z serwisem. Trzeba wtedy bezdyskusyjnie stosować się do zaleceń wydanych przez ekspertów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie się nawarstwiał, dlatego w dłuższej perspektywie niezbędna będzie wymiana całego urządzenia.